Page 14

Kracht_25_juni_2014

Zwart levenselixer Door het inspuiten van een zwarte ijzervloeistof kunnen ze in het Radboud UMC in Nijmegen zeer kleine uitzaaiingen signaleren. En op die manier vroeger en gerichter behandelen. A fwachten tot de uitzaaiingen zich ergens in zijn lichaam zouden gaan openbaren en dan alleen nog de beschikking hebben over palliatieve behandelmethoden. Voor Jan (68) en zijn vrouw was dat de onverteerbare, maar in eerste instantie ook enige optie. In 2012 werden in zijn bloed verhoogde PSA-eiwitten aangetroffen, de belangrijkste aanwijzing in het bloed dat er uitzaaiingen van prostaatkanker zijn. Zijn prostaat werd in 2007 operatief verwijderd, in 2009 werd Jan al eens geconfronteerd met een stijging van zijn PSA-waarden. Hij bleek uitzaaiingen te hebben, waarvoor hij ruim dertig bestralingen kreeg. “Ondanks die behandelingen was mijn kwaliteit van leven praktisch normaal. Die nieuwe uitslag was dan ook een enorme teleurstelling. Ik wilde iets doen, in plaats van lijdzaam afwachten. Dat past niet bij mijn karakter.” Nano-vloeistof Dat deed Jan dan ook niet: op internet vond hij informatie over een nieuwe methode om uitzaaiingen in een veel eerder stadium op te sporen. In het Radboud UMC in Nijmegen spuiten ze patiënten een zogenoemde nano-voeistof in. Deze bestaat uit kleine bolletjes ijzer die omgegeven zijn door een suiker. Hiermee zijn kleine uitzaaiingen eerder zichtbaar op de MRI-scan. Radioloog Jelle Barentsz, als onderzoeker en behandelaar al twaalf jaar met de techniek bezig, is stellig overtuigd dat de techniek levens redt. “Nu zijn uitzaaiingen van kanker pas goed te zien als ze acht millimeter of groter zijn. Daardoor lopen mensen lang rond met uitzaaiingen, zonder dat ze het zelf weten. Deze nieuwe techniek brengt daarin verandering. Kanker in de lymfklieren kan nu opgespoord worden vanaf twee millimeter.” Gericht zoeken De donkere vloeistof wordt via een infuus ingespoten bij een patiënt, een etmaal later hechten de ijzerdeeltjes zich aan eiwitten in het lichaam en kan de MRI-scan gemaakt worden. Op de scan worden gezonde klieren hierdoor zwart, terwijl de afwijkende, kwaadaardige cellen wit blijven en als het ware oplichten. Zo is duidelijk te zien waar kanker zit in het lichaam en hoe groot deze tumor is. Barentsz vergelijkt de klieren in de buik met een kroonluchter. “Alle lampjes, ook degene die afwijkend zijn, branden. Om Wat: Nanovloeistof Doel: Het opsporen van zeer kleine uitzaaiingen Hoe: De patiënt krijgt een zwarte ijzervloeistof ingespoten Waar: Nu nog alleen in Radboud UMC in Nijmegen Resultaat: Vroeger en gerichter behandelen de afwijkende te doven, moet je een kanon nemen en alle lampjes van de kroonlichter kapotschieten, met alle gevolgen van dien. Maar wat we nu doen is op een knop drukken waardoor alle lampjes uitgaan, behalve diegene die afwijken. Vervolgens pakken we alleen deze gericht aan.” De toepassing richt zich vooralsnog uitsluitend op patiënten met prostaatkanker, maar in principe is de vloeistof te gebruiken bij alle vormen van kanker, met name om uitzaaiingen in klieren op te sporen. Vroege en gerichte behandeling door gerichte bestraling is dankzij deze nano-vloeistof mogelijk. Het inspuiten zelf is niet belastend voor de patiënt, wel moet hij vervolgens een uur in de MRI-scan liggen. De kans op genezing is groter, met minder bijwerkingen. Ook zijn hormoonbehandelingen minder vaak nodig. Het lichaam scheidt het middel via de gal weer uit. De scanmethode wordt nu nog alleen in het Radboud UMC gebruikt. De nano-vloeistof wordt in opdracht van het ziekenhuis gemaakt door drie kleine farmaceutische bedrijven in Oss. Per maand kan de afdeling zo’n zestien mannen met deze techniek diagnosticeren. Barentsz: “Ik wil dit jaar nog meerdere artsen en laboranten in Nederland opleiden, zodat andere ziekenhuizen ook met de techniek kunnen werken. Zowel het maken van de MRI-beelden als het nauwkeurig lezen van de foto’s vereist veel oefening.” Bureaucratie Verzekeraars vergoeden de nieuwe methode niet, omdat deze nog experimenteel is. Volgens Barentsz toont eigen onderzoek en ervaring met ruim duizend behandelingen aan dat de methode effectief en kostenbesparend is. “Die bureaucratische weg is helaas lang, maar daar mogen patiënten wat mij betreft niet de dupe van worden”, zegt Barentsz. De kosten – circa vijftienhonderd euro per behandeling – worden nu betaald door de verwijzende specialist, het Radboud zelf, of (in het geval van buitenlandse patiënten) door de patiënt zelf. Voor prostaatkankerpatiënt Jan gaf de nieuwe techniek eerder duidelijkheid over zijn gezondheid. “Na grondige analyse van de MRI-beelden is een verdacht kliertje van krap drie millimeter gevonden. Deze zal nu bestraald worden. Weten dát je kanker hebt, maar niet wáár, is vreselijk. Nu kunnen we de uitzaaiing meteen aanpakken, waardoor mijn ziekteproces vertraagt, of mogelijk zelfs helemaal stopt als de gevonden uitzaaiing nog de enige was. Dit geeft ons weer zicht op de toekomst.” 1 14 Wetenschap - tekst annemiek verbeek illustratie eiko ojala


Kracht_25_juni_2014
To see the actual publication please follow the link above