Page 17

Kracht_25_juni_2014

“Alles is gericht op levens redden, niet op kwaliteit van leven” Begin dit jaar nam schrijver Ivan Wolffers afscheid als hoogleraar Gezondheidszorg en Cultuur aan de Vrije Universiteit. Schrijven doet hij nog steeds. Over de prostaatkanker, waar hij sinds een ruime tien jaar mee leeft. En over de volgens hem “kwalijke ontwikkelingen in de medische wetenschap”. “Wat een ongelofelijk boeiende man. Ik geniet elke dag van zijn tips. Dat mag nooit stoppen!”, reageert iemand als ik twitter op weg te zijn naar Ivan Wolffers voor een interview. Ook de enthousiaste reacties onder de blogs van Ivan Wolffers, waarin hij schrijft over zijn eigen ervaringen met prostaatkanker, getuigen van bewondering die soms grenst aan verering. Ivan Wolffers staat al bijna veertig jaar in de belangstelling. Als schrijver, als kritisch volger van de medische wereld en als wederhelft van schrijfster Marion Bloem. In de jaren zeventig en tachtig waren ze een bekend societyechtpaar. Talloze malen werd hij geïnterviewd, als onvermoeibaar producent van boeken. Tientallen heeft hij er geschreven, van medicijngidsen tot boeken over voeding en een boek over seks en ziekte (Heimwee naar de lust). En van dagboekaantekeningen tot romans, waarvan in totaal een miljoen exemplaren werden verkocht. “Ik weet echt wel hoe ik moet relativeren”, reageert Wolffers op de vraag hoe het is om zo ‘vereerd’ te worden. “Ik besef maar al te goed dat ik niet perfect ben, bijvoorbeeld wanneer ik laaiende ruzie met mijn vrouw heb. Maar daar schrijf ik niet over. Bovendien krijg ik ook regelmatig negatieve reacties, als ik het heb over overgewicht bijvoorbeeld. Ik zie overgewicht als een gevolg van omstandigheden waar iemand lang niet altijd wat aan kan doen. Maar veel mensen vinden dat het je eigen schuld is, en kunnen daar dan heel fel in zijn.” Aanleiding voor het gesprek met Wolffers is zijn afscheid als hoogleraar Gezondheidszorg en Cultuur aan de Vrije Universiteit. Op 31 januari ging hij met emeritaat en hield hij zijn afscheidsrede, getiteld ‘De teloorgang van de wetenschap’. ‘De teloorgang’: is de wetenschap inderdaad achteruitgegaan? Zonder die wetenschap zou u nu waarschijnlijk niet meer leven. “Dat is waar. Ik ben ook heel blij met mijn uroloog, die mij 17 technisch heel goed begeleidt, en met mijn medi- cijnen die de testosteronproductie stilleggen. Zonder die medicijnen hadden ze me moeten castreren (operatief, red.), daar moet ik niet aan denken. Maar dat neemt niet weg dat er veel kwalijke ontwikkelingen zijn in de medische wetenschap, zoals de toenemende verstrengeling met de farmaceutische industrie.” Die is er toch altijd geweest? “Ja, maar de fabrikanten worden steeds slimmer en gaan steeds subtieler te werk in de manieren waarop ze artsen en onderzoekers voor zich proberen te winnen. Zo zijn er tegenwoordig ghostwriters actief, die in dienst van medicijnfabrikanten wetenschappelijke artikelen schrijven waarin bepaalde middelen gunstig worden besproken. Ze vragen vervolgens artsen om die artikelen te ondertekenen, die dat doen omdat ze daarmee weer een publicatie in een wetenschappe- lijk tijdschrift op hun naam kunnen zetten. Door die macht van Big Pharma krijgen de negatieve gevolgen van medicijnen structureel te weinig aandacht, net als de mogelijkheden van preventie. Ziekten als diabetes kunnen in veel gevallen voorkomen worden door voldoende beweging. Maar daar verdient niemand aan. Behalve Nike misschien, denk ik dan altijd maar.” Wat doen we hieraan? “Het probleem is dat de medische wereld veel te gesloten is. Ik zou graag zien dat er een grootschalige democratisering op gang komt. Gewone mensen – dat wil zeggen patiënten en potentiële patiënten, iedereen dus – zouden mee moeten kunnen denken over waar de medische wetenschap zich op moet richten in de toekomst. Vaak zal dat gaan over kwaliteit van leven. Neem het verschijnsel chemo head (‘chemobrein’, zie ook Kracht 23 voor een artikel hierover, red.), de klachten die kankerpatiënten soms krijgen na chemotherapie. Geheugenverlies, concentratiegebrek, dufheid. Dat is naar mijn weten nooit systematisch Ivan Wolffers: kracht 25


Kracht_25_juni_2014
To see the actual publication please follow the link above